Truceway
Bilimsel temel

Truceway neye dayanıyor?

Uygulamanın akışı, çift ve aile terapisinde, arabuluculukta ve bilişsel terapide araştırılmış yöntemlerin bir araya getirilmesiyle tasarlandı. Bir terapi değildir; terapistlerin kullandığı iletişim becerilerini adım adım uygulatır.

Akıştaki her adımın kaynağı

  1. Ayrı ve gizli güvenlik taraması. Ortak çalışmadan önce her kişinin ayrı ayrı şiddet ve kontrol açısından taranması, aile terapisi literatüründe evrensel öneri olarak geçer; birlikteyken yapılan tarama güvenilir değildir.
  2. Yumuşak başlangıçla anlatma. Gözlem, his, ihtiyaç, rica yapısı ve sert dil uyarıları; konuşmanın ilk dakikalarının sonucu belirlediğini gösteren Gottman çalışmalarına dayanır.
  3. Yansıtma ve onay. PREP programının konuşan–dinleyen tekniği: söz, anlatan kişi anlaşıldığını onaylayana kadar geçmez.
  4. Kendini keşif soruları. Bilişsel terapideki Sokratik sorgulama ve motivasyonel görüşme: hüküm yerine, kişinin kendi payını kendisinin fark etmesini sağlayan açık uçlu sorular.
  5. Analiz. Dört Atlı (eleştiri, küçümseme, savunmacılık, duvar örme), EFT etkileşim döngüsü, Fisher ve Ury'nin pozisyon–çıkar ayrımı ve çözülebilir–kalıcı sorun ayrımı.
  6. Denge aynası. Kimin haklı olduğunu değil, bu konuşmadaki iletişimin tıkanmaya katkısını gösterir ve kişinin kendi tahminiyle karşılaştırır. Kendi tahmininle gözlenen arasındaki fark, keşfin başladığı yerdir.

Teknikler ve kaynakları

Yumuşak başlangıç

Güçlü kanıt

Tartışmanın ilk dakikaları nasıl başlarsa çoğunlukla öyle biter. Suçlama yerine bir davranış hakkında şikâyet ve kendi hissin.

  • Carrère, S. & Gottman, J. M. (1999). Predicting divorce among newlyweds from the first three minutes of a marital conflict discussion. Family Process, 38(3).
  • Gottman, J. M. (1994). What Predicts Divorce? Lawrence Erlbaum.

Konuşan–dinleyen tekniği

Orta düzey kanıt

Söz bir kişide; diğeri cevap vermeden önce duyduğunu kendi cümleleriyle yansıtır. Anlatan “anlaşıldım” deyince roller değişir.

  • Markman, H. J., Renick, M. J., Floyd, F. J., Stanley, S. M. & Clements, M. (1993). Preventing marital distress through communication and conflict management training: A 4- and 5-year follow-up. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 61(1).
  • Markman, H. J., Stanley, S. M. & Blumberg, S. L. (2010). Fighting for Your Marriage (3. baskı). Jossey-Bass.

Mola ve sakinleşme

Orta düzey kanıt

Öfke ve stres bedeni alarm moduna sokar; bu hâlde dinlemek ve düşünmek zorlaşır. 20 dakikalık mola sistemi sakinleştirir.

  • Levenson, R. W. & Gottman, J. M. (1983). Marital interaction: Physiological linkage and affective exchange. Journal of Personality and Social Psychology, 45(3).
  • Gottman, J. M. & Silver, N. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. Crown.

Onarım girişimleri

Orta düzey kanıt

Tartışmayı yumuşatan küçük hamleler: bir espri, “haklısın, bunu öyle demem gerekmezdi”, bir dokunuş. Başarılı çiftleri ayıran şeylerden biri.

  • Gottman, J. M. & Silver, N. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. Crown.

Pozisyon değil, ihtiyaç

Orta düzey kanıt

“Şunu istiyorum” bir pozisyondur; altında bir ihtiyaç vardır. Pozisyonlar çatışır, ihtiyaçlar çoğu zaman birlikte karşılanabilir.

  • Fisher, R., Ury, W. & Patton, B. (2011). Getting to Yes (3. baskı). Penguin.

Döngüyü ortak düşman yapmak

Güçlü kanıt

Çoğu tekrar eden kavgada bir döngü vardır: biri üstüne gittikçe diğeri geri çekilir, o çekildikçe ilki daha çok zorlar. Sorun kişiler değil, döngüdür.

  • Johnson, S. M. (2004). The Practice of Emotionally Focused Couple Therapy (2. baskı). Brunner-Routledge.
  • Rathgeber, M., Bürkner, P.-C., Schiller, E.-M. & Holling, H. (2019). The efficacy of emotionally focused couples therapy and behavioral couples therapy: A meta-analysis. Journal of Marital and Family Therapy, 45(3).

Takdir dengesi

Orta düzey kanıt

İyi giden ilişkilerde, tartışma sırasında bile olumlu etkileşimler olumsuzlardan belirgin şekilde fazladır.

  • Gottman, J. M. (1994). What Predicts Divorce? Lawrence Erlbaum.

Kalıcı sorunlarla yaşamak

Orta düzey kanıt

Gottman'ın çalışmalarında çatışmaların çoğu kişilik ve değer farklarından gelen kalıcı sorunlardı. Amaç çözmek değil, bu sorunla konuşabilir kalmak.

  • Gottman, J. M. & Silver, N. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. Crown.

Yöntem kaynakları

  • Braun, J. D., Strunk, D. R., Sasso, K. E. & Cooper, A. A. (2015). Therapist use of Socratic questioning predicts session-to-session symptom change in cognitive therapy for depression. Behaviour Research and Therapy, 70.
  • Miller, W. R. & Rollnick, S. (2013). Motivational Interviewing: Helping People Change (3. baskı). Guilford.
  • Bograd, M. & Mederos, F. (1999). Battering and couples therapy: Universal screening and selection of treatment modality. Journal of Marital and Family Therapy, 25(3).
Sınırlar: Yapay zekâ analizi yalnızca yazılanlara dayanır ve yanılabilir. Ses tonu, beden dili ve geçmiş bilinmez. Ruh sağlığı sorunları, bağımlılık, travma veya şiddet içeren durumlar uzman desteği gerektirir.